کاشان[ ویرایش ]
لباس مردان درون ابیـانـه[ ویرایش ]
پوشاک عمومـی مردان از دوره صفویـه نا اوایل قرن حاضر عبارت بوده از: طرح پولک دوزی لباس محلی کلاه نمدی٬ قبا٬ زیرپوش قبا بـه نام ارخالق٬ شال کمر٬ شلوار گشاد از جنس کرباس یـا متقال٬ گیوه محلی و پوشش زمستانی کمر چین یـا سرداری٬ کقش چرمـی یـا چموش و نوعی قبا از پارچه قصب یزدی٬ جبه یـا شنل ترمـه ای٬ کلاه کله قندی دست دوز با نقشـهای هندسی و یک نوع عرقچین کـه با ابریشم رنگارنگ دارای نقش جالب مـی باشد کـه عرقچین تار نامـیده مـی شود.
لباس زنان درون ابیـانـه[ ویرایش ]
لباس محلی زنان ابیـانـه عبارت هست از:
چادرقد٬ پارچه مربع شکل بـه ابعاد ۵/۱ متر کـه به شکل سه گوش روی سر قرار مـی گیرد.
پیراهن بلند درون طرح ها و رنگهای مختلف کـه با کار دست گلدوزی شده و با یراق های از جنس نقره تزئین شده هست و همچنین یقه و چاکهای زیبا از پارچه های گلدار زیبائی این لباس را دوچندان نموده است.
شلوار یـا شلیطه کـه جامـه ای پر چین هست که از کمر که تا سر زانو را مـی پوشاند کـه با یراق های از جنس نقره تزئین مـی شود.
در هوای سرد زمستانی علاو ه بر این لباس ها بر رراهن آرخالق یـا نیم تنـه کـه از پارچه ای از جنس مخمل تهیـه شده پوشیده مـی شود کـه به نام کرتی شناخته مـی شود.
همـینطور درون زمستان بر روی چارقد٬ چادر شبی از جنس ابریشم (کج) پوشیده مـی شود کـه بافت آن بصورت شطرنجی و با رنگهای زیبا طراحی شده است.
گیوه زنانـه محلی یـا درون زمستان کفش (چموش) استفاده مـی شود.
نکته قابل توجه اینکه پارچه های لباس زنانـه از رنگهای روشن و گل و بوته های رنگین و درشت انتخاب مـی شود کـه از آسمان شفاف و زیبائیـهای طبیعی منطقه الهام گرفته است.
نوشتار اصلی: لباس کردی
چند مرد کرد درون سال ۱۲۵۲ هجری خورشیدی
پوشاک مردان و زنان کرد شامل تنپوش، طرح پولک دوزی لباس محلی سرپوش و پایافزار است. طرح پولک دوزی لباس محلی ساخت و کاربرد هریک از این اجزا، بسته بـه فصل، نوع کار و معیشت و مراسم و جشنها با یکدیگر تفاوت دارد. طرح پولک دوزی لباس محلی هرچند پوشاک نواحی مختلف کردستان مانند اورامان، سقز، بانـه، گروس، سنندج، مریوان و... متفاوت است، اما از نظر پوشش کامل بدن، همـه با هم یکسان هستند. پیش از ورود پارچه، کفشهای خارجی و سایر محصولات داخلی بـه کردستان، بیشتر پارچهها و نیز پایافزار مورد نیـاز توسط بافندگان و دوزندگان محلی بافته و ساخته مـیشد.
لباس کردی....گورچنگ یـا چوب دستی
تن پوش مردان کرد[ ویرایش ]
چوخه: نیمتنـهای پنبهای یـا پشمـی هست که درون ناحیـه سقز، بانـه و مریوان بـه آن «که وا» مـیگویند و درسنندج آن را «چوخه» مـینامند.
پانتول: شلواری گشاد با دمپای تنگ هست که «رانک» نیز نامـیده مـیشود.
ملکی: نیمتنـهای بدون یقه هست که از پایین نیمتنـه که تا بالا بـه وسیله دکمـه بسته مـیشود.
لفکه سورانی: پیراهنی با آستین فراخ و بلند و زبانـهای مثلث شکل درون انتهای آستین هست که آن درون حال عادی دور مچ یـا بازو مـیپیچند.
شال: کـه به آن «پشتون» و «پشتینـه» نیز مـیگویند، پارچهای هست تقریباً بـه طول ۳ که تا ۱۰ متر کـه بر روی لباس درون ناحیـه کمر بسته مـیشود.
دستار: یـا «کلاغه» کـه به آن «دشلمـه»، «مندلی»، «رشتی»، و «سروین» (سربند) نیز مـیگویند و مردان بـه جای کلاه از آن استفاده مـیکنند.
فرنجی: یـا «فرهجی» کـه ویژه مردان ناحیـه اورامانات هست و از نمد ساخته و آماده مـیشود.
کله بال: نوعی از نمد پوششی هست که چوپانان درون مناطق چرای گله درون صحرا استفاده مـیکنند.
پیچ و کولاو: کلاه محلی کردها را کـه معمولاً زنان کرد ان را با دقت و ظرافت خاصی و با نقش و نگارهایی بر جایی مانده از فرهنگ اصیل کردی مـیبافند معمولاً بـه رنگهایی سیـاه وسفید و به دو صورت کلاه بلند و تخت بافته مـیشود و در دست مصرف کنندگان قرار مـیگیرد البته بنا بـه گفته پیشینیـان و به اعتقاد انـها مرد نباید سرش باشد.
پیچ: دستمالی هست سیـاه و سفید کـه با گذاشتن کلاه روی سر بـه دور کلاه پیچانده مـیشود و در قسمت پشت سر درون درون دستمال قرار داده مـیشود که تا شل نشود البته برادران بارزانی پیچ و کولاو شالشان بـه رنگ قرمز مـیباشد. البته اعراب نیز از این شال چه سیـاه و سفید و چه قرمز رنگ به منظور پوشش خود استفاده مـیکنند.
کلاش: پاپوشی هست به رنگ سفید کـه با ظرافت کامل توسط برادران هورامانی ساخته مـیشود کـه از بد بو شدن پا جلو گیری مـیکند و پا را خنک نگه مـیدارد از خصوصیـات ان فصلی بودن ان هست و نمـیتوان از ان درون فصل زمستان ویـا فصول باران زا استفاده کرد.
تن پوش زنان کرد[ ویرایش ]
جافی: شلواری همانند شلوار مردان است. این شلوار را زنان کرد، بـه ویژه زنان روستایی، هنگام کار مـیپوشند. درون سایر مواقع، زنان شلوار گشاد از جنس حریر بـه پا مـیکنند.
کُلُنجِه: نیمتنـهای هست که رراهن بلند مـیپوشند و رد اورامان آن را «سوخمـه» مـینامند و از پارچهزری یـا مخمل دوخته مـیشود.
شال: از پارچهای زیبا بر روی لباس درون ناحیـه کمر بسته مـیشود.
کلاو: یـا کلاه کـه از جنس مقوا و به شکل استوانـهای کوتاه هست که آن را با پولکهایی رنگین بـه صورت بسیـار زیبایی تزیین مـیکنند.
کُلکه: روسری یـا دستاری هست که بـه جای کلاه مورد استفاده زنان قرار مـیگیرد کلکه دارای رشته بلندی از ابریشم سیـاه و سفید با ملیلهدوزی است.
گالش[ ویرایش ]
لباسی کـه گالشـها هنوز هم از آن استفاده مـیکنند عبارتست از، شلوار پشمـی، جلیقه پشمـی، کلاه و شولا کـه همـه پشمـی هستند و برای زندگی درون شرایط آب و هوایی سرد کوهستان مناسب است. [۱۰]
گیلان[ ویرایش ]
لباس محلی استان گیلان
آثار باستانی بـه دست آمده درون سراسر سرزمـین گیلان، سوابق زندگی درون این منطقه را بـه بیش از چهار هزار سال مـی رساند. پوشاک مردم گیلان درون گذشتههای دور نیز از مـیان این اشیـای بـه دست آمده قابل شناسایی است.
طرح چهره یک بانوی گیلک کـه بر روی یک جام پوسیده مفرغی بـه دست آمده است، نشان مـیدهد کـه زنان گیلان روسری بزرگی بر سر مـیگذاشتند و با پیشانی بندی کـه از رشانی عبور مـیکرد و در پشت سر گره مـیخورد، روسری را روی سر نگاه مـیداشتند.
این جام مفرغی کـه از مارلیک بـه دست آمده است، بـه بیش از سه هزار سال پیش باز مـیگردد. همـین تصویر نشان مـیدهد کـه بقیـه روسری روی دوش و قرار مـیگرفت و دنباله آن دوباره از زیر چانـه بـه طرف بالا کشیده و در کنار گوش بـه پیشانی بند متصل مـیشد.
لباس محلی استان گیلان
در مجسمـهای طلایی کـه از مارلیک بـه دست آمده است، یقه ایستاده بر گردن مجسمـه را درون زیر دو حلقه زینتی مـیتوان مشاهده کرد. دو نشان متقارن و نیز آویزی با زنجیر بر مجسمـه بـه چشم مـیخورد. موی سر تزیین شده هست و حالتی شکوهمند دارد.
همـین طرحهای قلم زنی روی آثار مفرغی، پوشاک مردان باستانی گیلان را نیز ارائه مـینماید؛ کلاهی از جنس پارچه ضخیم یـا نمد ، پیراهن آستین کوتاه با دامن کوتاه با کمربندی پهن کـه بر کمر مرد بسته شده است.
در غرب گیلان زنان تالش معمولاً روسریهای پهن و سفید را با پوشش بیشتری بـه کار مـیبرند.
ردپای پوشاک مردم گیلان از گذشتههای دور که تا سالهای معاصر بـه سختی ممکن هست و تنـها کلاه نمدی و چوموش را مـیتوان بر جای مانده از آن دوران دانست. بومـیان گیلان زمـین، کت پشمـین خشن بافتی بـه نام " چوخا " یـا دارند، شلوار آنـها معمولی و پشمـی هست که لیفهای یـا مـیان ساق هست و کلاه نمدی و چوموش مکمل لباس آنـهاست.
پیراهن مردان بیشتر بـه رنگ قرمز تند یـا کمـی روشن تر و بدون یقه است. آستین پیراهن راسته و بدون مچ و پیراهن دارای چاک درون قسمت راست است. معمولاً اندازه پیراهن بلند نیست. پارچه شلوار مردان گیلک غالباً توسط زنان بافته مـیشود.
یک شال نیز به منظور پیچیدن روی کمر استفاده مـیشود کـه از پارچه دست بافت و با نقوش هندسی و رنگین است. این شال بیشتر درون جشنها و عروسیها بـه کار مـیرود. کلاه مردان نمدی و از پارچه زمخت بافت پشمـی است. گالشان (دامداران کوهستانی) کلاهی پوستی دارند و علاوه بر آن از شولا یعنی بالاپوش نمدی و نیمـه بلند استفاده مـیکنند. [۱۱] [۱۲]
شال و ستره.....لباس لری
لُر[ ویرایش ]
پوشاک سنتی مردان عشایر لرستان[ ویرایش ]
شال: پارچه بلند و سفیدی هست به عرض ۶۰ تا۹۰ سانتیمتر و به طول ۶ که تا ۹ متر و از جنس چلوار، کـه آن را چند دور بـه کمر مـیپیچند و علاوه بر آن درون مواقع ضروری ازآن بـه عنوان کفن یـا پیچاندن جای زخم و یـا طناب نیز استفاده مـیشود.
ستره: قبای مخصوصی هست که اندازه آن که تا زیر زانو بوده، بیشتر درون مواقع رسمـی از آن استفاده مـیشود و از قدیمـیترین نوع پوشاک ایران است. کلاه نمدی: کلاه گرد بدون لبهای هست که از نمد ساخته شده است.
کپنک (فرجی): یک نوع قبای پشمـی محکم هست که معمولاً مورد استفاده چوپانان است. درون مواقع جنگ از آن بـه عنوان لباس رزم استفاده مـیشود، زیرا ترکیب بسیـار فشردهای درساخت آن بـه کار رفته است.
گیوه : نوعی کفش دست ساز محلی هست که کف آن چرم و یـا پلاستیک ضخیم و محکمـی هست که رویـه آن بـه وسیله نخ تابیده بافته مـیشود.
چوغا: نوعی بالا پوش مردانـه هست که بیشتر درون منطقه بختیـاری لرستان و چهارمحال بختیـاری مورد استفاده قرار مـیگیرد. جنس چوغا از پشم هست و معمولاً توسط زنان بختیـاری بافته مـیشود.
شال و ستره...لباس لری
پوشاک سنتی بانوان عشایر لرستان[ ویرایش ]
جومـه: نوعی پیراهن زنان لرستان کـه به صورت آزاد، بلند و بدون یقه است.
کلنجه: بالاپوش یراقدوزی شدهای هست که درون بسیـاری از موارد رویـه جلوی آن را سکهدوزی و تزیین مـیکنند.
تره و گل ونی: تره پارچه ابریشمـی مخصوصی هست که زنان لر بـه سر مـیبندند و به لری آن را ساوه مـیگویند. تره را درون حالت عادی مـیبندند و برای شرکت درون مراسم وجشن و سرور، نوعی از آن را بـه نام گل ونی کـه رنگین هست روی تره مـیبندند.
مازندران[ ویرایش ]
تن پوش زنان مازندرانی[ ویرایش ]
شلیته یـا چرخی شلوار: دامن پرچین و کوتاهی هست از جنس پارچه ابریشمـی و کتانهای ظریف یک رنگ کـه معولاً دورادور لبه پایین آن را با نوار سیـاه رنگی تزیین مـید و به آن سیـاهیک مـیگویند. درون تندیسهای بـه دست آمده از دورهٔ اشکانیـان مجسمـه زنی با شلیتهای بلند و پیراهنی نیمـه کوتاه وجود دارد. درون حال حاضر از شلیتهای هنگام جشنها و برای ها ی محلی استفاده مـیشود.
تمبان تنگه تمبان یـا پشمبال: نوعی شلوار با الگوی ساده بـه رنگ تیره معمولاً از جنس پارچهای سنتی کرباس و یـا از جنس پارچههای تهیـه شده از بازار بـه نام دبیت حاج اکبری است.. درون چین کمر تمبان بـه جای کش، نوار بلند کتانی یـا کج استفاده مـیشود.
نیم ساق: نیم ساق هم نوعی شلوار تنگ بـه رنگهای سبز، سفید یـا سرخ از جنس ابریشم یـا مخمل هست که آن را معمولاً ان و زنان جوان درون زیر پیراهن مـیپوشند.
جومـه: پیراهن و دامن یک سره از شانـه که تا زیر زانو هست جنس این پیراهن معمولاً کتان یـا چیت است.
نیم تنـه: این جلیقه بـه شکل جلیقههای مردانـه با یقه هفت یـا گرد و جلو باز هست و چند دکمـه مـیخورد. قسمت جلویی آن از پارچه پشمـی و پشت آن آستری است. گاه جلیقه را از جنس مخمل سرخ یـا زرد و آراسته بـه سکه و پولهای قدیمـی تزیین مـیکنند درون محل هزار جریب بـه این جلیقه سیمپوش مـیگویند.
کلیجه: کتی بلند و معمولاً از جنس مخمل رنگی همراه با یراق دوزی وسکههای عراقی و رضاشاهی هست که درون زمستان استفاده مـیشود. این کت آستین ساده بلند دارد. نوع دیگر آن با آستینی کـه تا روی آرنج مـیرسید بـه نام چکبن شناخته مـیشد.
چادر شو: چادر شب مربع شکلی را سه گوش کرده دور کمر درون پشت گره مـیزنند. هنگام عروسی سر و چهر عروس را با آن مـیپوشانند. جنس چادر شب درون خانوادههای اعیـان از ابریشم هست و مردم عادی چادر شبهایی ازجنس کج (ابریشم درجه ۳) و یـا مخلوطی از ابریشم و کج استفاده مـیکنند.
چارقد: روسری چهارگوش با رنگ روشن و گل دار از جنس وال، ململ، چیت و یـا ابریشم است. از رنگ روشن چارقد همراه با آرایـههای نقرهای بـه نام سرچنگک درون محل شقیقهها ، درون جشنها استفاده مـیشود.
مندل: سربندی هست از جنس کتان کـه آن را سه گوشـه و روی چارقد استفاده مـیکنند مندل بیشتر هنگام کشاورزی و کارهای روزمره استفاده مـیشود.
سراقوچ: نوعی کلاه زنانـه هست از پارچه نخی و یـا الگویی مشابه کلاه نوزاد کـه برای نگهداری گیسوان بافته شده بـه کار مـیرود. لبه این کلاه را چین کش مـیکنند.
گیس بند: بند نازکی هست که آن را با رشتههای تابیده شده از نخ برن کـه معمولاً سفید رنگ هست تهیـه مـیکنند. از گیس بند به منظور بستن گیسوان بافته شده استفاده مـیشود.
جوراب: جنس آن از پشم هست و درون رنگهای تیره بافته مـیشود.
کوش: درون گویش محلی بـه کفش مـیگویند جنس آن از چرم دباغی شده و به رنگهای قهوهای و مشکی بود
گالش: بیشتر درون رفتوآمدهای روزانـه استفاده مـیشود و از جنس لاستیک سیـاه و کف آن قرمز رنگ است.
چاروق: کفش مشترک مردان وزنان هست جنس این کفش از چرم ومـیش و یـا نمد هست که کمـی بزرگ تر از پا و لبه آن چین کش است.
پاتوئه: شال بلند ابریشمـی هست که دور پا پیچیده مـیشود و با کمک ریسمانهای بلندی آن مـیبندند پاتوئه پاپوش گرمـی هست و درون روزهای سرد بیشتر مورد استفاده قرار مـیگیرد.
قلدون یـا گلوبند: شامل مـیرکا، گبری چشم بلبلی، کهربا، عقیق ، یسر و یشم کـه به صورت اشکال هندسی و نامنظم تراشیده مـیشد.
تن پوش مردان مازندرانی[ ویرایش ]
نیم تنـه: این جلیقه بـه شکل جلیقههای مردانـه با یقه هفت یـا گرد و جلو باز هست و چند دکمـه مـیخورد.
جرب: جوراب ویژه چوپانها بود. انواع کران تری از آن نیز با عنوانهای رنگ رشت و آق بانو وجود داشت نوع دیگر آن را گردن جرب مـیگفتند. و بافت ساده و یک رنگ داشت.
کوش: مردم نواحی کوهستانی گیوه بـه پا مـید. گروهی نیز گیوه کرمانشاهی کـه از نخ ابریشمـی با الیـاف زیبا و کف چرم یـا کائوچو بود، مـیپوشیدند. صندلهای با کف نازک از چوب افرا یـا ملیچ را چوکوش مـیگفتند.
شیخی کوش: کفشی از چرم و به شکل نعلین کـه اغلب مورد استفاده روحانیون قرار مـیگرفت.
چوموشک یـا چموشک: کفشی با کفی از چرم و پاشنـه نعل آهنی کـه تا مچ پا بود و در همـه فصول استفاده مـیشد.
چاروق: سنتی ترین کفش این ناحیـه کـه معمولاً با پاتوئه استفاده مـیشود. جنس آن چرم و دارای بندهای بلند به منظور بستن دور پا است.
نوشتار اصلی: مریوان
پوشش مردم منطقهٔ مریوان عمدتاً همان لباس محلی کردی مـیباشد کـه این لباس یکی از زیباترین، متنوع ترین و پوشیده ترین پوششهایی هست که بـه نوشتهٔ سیـاحان درون سفرنامـه هایشان درون سطح فرهنگ مردم دنیـا کمنظیر است، بـه طوری کـه این لباس درون چندین جشنوارهٔ مختلف بینالمللی مقام اول راب نموده است. این لباس همانند زبان کردی دارای تنوع خاص، درون مناطق مختلف مـیباشد. لباس زنان کرد نیز از پیراهنهایی با رنگ شاد و نسبتاً گشاد کـه از شانـه که تا پا دوخته مـیشود استفاده مـیکنند.
هرمزگان[ ویرایش ]
با توجه بـه اینکه هرمزگان، جمعیتهای عرب زبان و بلوچ را درونش جای داده اما لباس محلی آن خاص و منحصر بـه فرد هست لباسی کـه به گفته برخی محققین بی شباهت بـه لباسهای هندی و عربی نیست گرچه نمـیتوان بـه صورت دقیق این گفتهها را تایید کرد. زیرا آنچه این شباهت را نشان مـیدهد زری دوزی و مشابهت زیور الات این منطقه با کشور هندوستان و یـا طرح لباس بندری با لباس مردم امارات هست با توجه بـه این مسئله کـه قدمت لباس بندری از تاریخ بـه وجود آمدن امارات بیشتر هست و گمان مـیرود رفتوآمد بازرگانان و تجار عرب و هندی و ایرانی بـه این مناطق باعث تاثیر پذیری از این فرهنگها شده است. [۱۳]
تن پوش زنان هرمزگان[ ویرایش ]
پیراهن زنان هرمزگانی گاه بلند که تا مچ پا و گاه که تا زیر زانو مـی رسد کـه این مسأله از هر منطقه بـه منطقه ای دیگر متفاوت است. موضوع حائز اهمـیت درون لباس زنان هرمزگان نوع پارچه و رنگ آن هست که جنس پارچه هایی کـه برای پیراهنهای زنانـه انتخاب مـیشود بـه علت گرمای هوا معمولاً سبازک هست تا جریـان هوا را بـه راحتی از مـیان آن عبور دهد همچنین درون انتخاب رنگ لباس از رنگ هایی مانند آبی بنفش صورتی و سبز بیشتر استفاده مـیشد.
چادر بندری یکی از زیباترین چادرها درون سراسر کشور محسوب مـیشود. طرح رنگ و نوع پارچه منحصر بفرد این چادر زیبایی خاصی را به منظور آنـها بـه وجود آورده است. بیشتر چادرها بـه رنگهای قهوه ای خردلی ، خاکستری مایل بـه آبی هست که اغلب آنـها از کشورهای عربی، هند و پاکستان وارد ایران مـیشود.
شلوار بانوان درون تمام نواحی استان هرمزگان شکل و آرایشی همانند دارد اما تزئینات دمپای شلوارها بسته بـه سلیقه محلی و نـه شرایط آب و هوایی متفاوت است. شلوارهای هرمزگان دارای دمپای تنگ که تا زانو هست و درون ناحیـه کمر و پایین گشاد مـیشود و قسمت مچ پا بـه سمت داخل را بوسیله زیپ یـا دکمـه مـیبیندند. درون پوشاک بانوان هرمزگان ملحقاتی وجود دارد کـه علاوه بر جنبه تزئینی جنبه کاربردی نیز دارد از مـهمترین این ملحقات برقع هست که نوعی حجاب نیز محسوب مـیشود و اغلب زنان ساحل نشین قشم ، بندرلنگه ، جاسک و بندرعباس از آن استفاده مـیکنند و در مناطقی مانند رودان، حاجی آباد و بستک دیده نمـیشود. [۱۴]
↑ «تیشینـه» . بازبینیشده درون ۶ شـهریور ۹۲.
↑ . esfahan.irna.ir.
↑ عمرانی نسب. پوشاک مردم سیستان و بلوچستان. ۸۶. ۱۲۹.
↑ عمرانی نسب. فرهنگ مردم ایران. زمستان۸۶. صص ۱۲۷-۱۲۸.
منبع: wikipedia.org
جستجوگر وب شما "فریم" را نمـی پذیرد. از MozillaFirefox یـا GoogleChrome استفاده کنید
چهارشنبه، ۲۸ام آبان ۱۳۹۳
چاپ
لباسی بـه زیبایی گلهای بهاری
لباس کُردی یکی از زیباترین، متنوعترین و پوشیدهترین لباسهای محلی هست که بـه جهت متنوع بودن آن درون سطح دنیـا کمنظیر است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویـان ایران(ایسنا) منطقه کردستان، یکی از نشانـههای هر ملتی کـه نماد ملی و فرهنگی آن ملت و مـیراث گذشتگان محسوب مـیشود، لباس است.
لباس از بارزترین نمادهای فرهنگی، مـهمترین و مشخصترین مظاهر قومـی و همچنین از سریع الانتقالترین نشانـههای فرهنگی هست که بـه سرعت تحت تاثیر پدیدههای فرهنگپذیری درون بین جوامع گوناگون انسانی قرار مـیگیرد.
لباس همواره نشانگر بخش عظیمـی از نیـازهای مادی و معنوی انسانها بوده کـه دانش فرهنگی و تصورات و تفکرات و جهانبینی یک گروه قومـی را نشان مـیدهد.
محیط زیست طبیعی، نوع معیشت، روابط و منزلتهای اجتماعی، مواد و مصالح موجود درون محیط زندگی از عواملی هستند کـه در شکلگیری لباس دخالت دارند.
باید گفت کـه در جای جای ایران اسلامـی بـه واسطه وجود اقوام مختلف، از جمله کُرد، ترک، لر، بلوچ، ترکمنی، بختیـاری و … مـیتوان انواع پوششها را مشاهده کرد.
لباس کردی یکی از زیباترین، متنوع ترین و پوشیدهترین لباسهاست
لباس کُردی یکی از زیباترین، متنوع ترین و پوشیدهترین پوششهایی هست که بـه نوشته سیـاحان درون سفرنامـههایشان، درون سطح فرهنگ مردم دنیـا کمنظیر است؛ بـه طوری کـه این لباس درون چندین جشنواره مختلف بینالمللی مقام اول را بـه لحاض پوشش، زیبایی و تنوع طرح بهخود اختصاص داده است.
تنوع پوششها و البسههای محلی کُردی، ملون بودن و اهمـیت بـه پوشش توامان با زیبایی و تاثیرات عوامل جغرافیـایی و جویی درون ایجاد این تنوع ها تاثیرات بسزایی داشته است.
با توجه بـه مصارف عمدهی این لباس، تعداد زیـادی از صنعتگران کردستان بـه دوخت انواع لباس محلی، زنانـه و مردانـه مـیپردازند.
هنر دوخت پوششهای کُردی با توجه بـه تنوع و تعدد فرمها و کاربردهای مختلف آن از غنیترین هنرهای این مرز و بوم بوده کـه پرداختن بـه آن مستلزم شناخت و تبحر زیـادی مـیباشد.
انواع البسه مردانـه و زنانـه کُردی بر اساس مناطق مورد استفاده آن نام گذاری شدهاند کـه از جمله آنـها مـیتوان بـه اسامـی لباسهای زنانـه از جمله اورامـی، کردی سنندجی، سقزی، مریوانی، بانـهای و… اشاره کرد.
همچنین از مـیان لباسهای مردانـه منطقه کردستان نیز مـیتوان بـه لباس “چوخه و رانگ”، “کهوا پانتول”، “مرادخانی”، “ملکی”، “شکاکی”، “اورامـی ” و… اشاره کرد.
کارکردهای متنوع و مختلف البسه محلی این منطقه بـه لحاض فرهنگی، جایگاه اجتماعی، مناسبتهای خاص، جشنها و… باعث شده کـه اهمـیت پرداختن بـه آین هنر درون مـیان صنعتگران از ویژگی خاصی برخوردار باشد.
قدمت لباس کردی
قدمت لباس کردی بـه قدمت خود مردمان کُرد برمـی گردد و اگر بخواهیم بـه تصویری مستند از قدیمـیترین لباس کردی استناد کنیم، گویـاترین تصاویر نقش برجستههای دوره هخا است، درون این نقش برجسته ها تصاویری از سربازان و سرداران ماد وجود دارد.
با توجه بـه اینکه مادها را برابر مستندات تاریخی نیـای کُردها مـیدانیم بعد مـیتوان این تصاویر را قدیمـیترین تصاویر از لباس کردی دانست؛ لباس و مخصوصاً کلاه مادها شباهت زیـادی با لباس کردی(قبل از تغییر عمده آن درون دوره قاجار ) دارد؛ کلاهی مشابه این کلاه هنوز درون بعضی از مناطق کردستان استفاده مـی شود و به آن «سهر کلاوه» و یـا «کلیته» مـی گویند.
اولین طرحهای کشیده شده از لباس کردی مربوط بـه زمانی هست که مستشرقان اروپایی بـه ایران آمدند، یعنی از دوره صفویـه بـه بعد طرح های ارزندهای از لباس مردمان آن زمان توسط این مستشرقین کشیده شده و در سفرنامـه های آنان موجود است؛ چند طرح برگرفته از این سفرنامـهها درون قطعی بزرگتر کپی شده و اکنون درون خانـه کُرد سنندج درون معرض دید علاقمندان قرار دارد.
قدیمـی ترین عهایی کـه لباس کُردی درون آن ها نشان داده شده، مربوط بـه دوران ناصرالدین شاه قاجار است، کـه به اسم منطقه و شخص استفاده کننده نیز اشاره شده است، مجموعهای از این عکسها درون خانـه کُرد نیز موجود است.
قطعا درون طول زمان لباس کُردی تکامل یـافته و به شکل امروزی درون آمده است، عمدهی این تکامل بعد از دوره قاجار بوده کـه تنوع درون پارچهها بیشتر شده هست و درون دوره اخیر این تنوع بسیـار رو بـه فزونی گذاشته که تا جایی کـه لباس مورد استفاده بـه خصوص درون لباسهای زنانـه تفاوت بسیـاری با لباس ۱۰۰ سال پیش پیدا کرده است.
قسمت های مختلف لباس کُردی مردانـه و زنانـه
لباس مردانـه کردی شامل قسمت هایی از جمله «چوخه و رانک»، «شال»، «سورانی»، «دستار» « فرنجی»، «پوزوانـه» و «کلاه» است.
چوخه و رانک، نیمتنـهای از جنس پشم یـا کتان هست و شلواری گشاد بهنام رانک کـه مچپای آن تنگ هست نیز لباس اصلی مردان کُرد را تشکیل مـیدهد.
سورانی، نوعی آستین شل و دراز هست که دارای شکل مثلثی بوده و بر روی مچ و دست بسته مـیشود.
شال، کـه به آن «پشت وین» و «پشت ینـه» نیز گفته مـیشود، ۳ که تا ۱۰ متر طول دارد کـه در ناحیـه کمر بر روی لباسها بسته مـی شود.
دستار و کلاه، نیز به منظور سر مردان کاربرد دارد.
فرنجی، از دیگر پوشش های لباس کردی هست که روپوشی پشمـی مخصوص مناطق کوهستانی و برای جلوگیری از سرما و گرمای منطقه و عوارض ناشی از آن مانند عفونت ، کمر درد، درد کلیـه و در دو نوع گوش دار و بدون گوش تولید مـی شود کـه بیشتر درون گذشته کاربرد داشته است.
ساقبند پشمـی (پوزوانـه)، درون قدیم به منظور جلوگیری از سرمای شدید منطقه درون فصل زمستان و حرکت آسان درون داخل برف و جلوگیری از رسیدن رطوبت بـه پاها، جلوگیری از گزش مار درون فصل تابستان، جمع شلوار گشاد کردی به منظور عبور از کوهستان ها و سنگلاخ های صعب العبور منطقه بوده است.
لباس کُردی زنانـه نیز دارای چندین قسمت هست که «پیراهن بلند(کراس)»، «کوا»، «سوخمـه»، «کوله بال»، «سلطه»، «شال» و «سروین» را مـی توان نام برد.
کراس یـا پیراهن بلند، اصلی ترین قسمت لباس زنانـه را تشکیل مـیدهد کـه انواع با پولک و بی پولک را دارد.
کوا، لباس بلندی هست که رراهن بلند پوشیده شده و قسمت پشت لباس کُردی را مـی پوشاند.
سوخمـه، نیمتنـهای بدون آستین هست که رراهن بلند پوشیده مـی شود.
کولهبال، نیمتنـهای دارای آستین که تا آرنج دست است.
سلطه، نیز نیمتنـهای دارای آستین هست که که تا آستین هایش که تا مچ دست کشیده مـیشود.
شال، درون ناحیـه کمر بر روی لباس کردی و یـا لبای سقزی بسته مـی شود و برای محافظت درون برابر سرما یـا جمع و جور لباس استفاده مـی شود.
سروین، نیز بیشتر درون گذشته مورد استفاده زنان مناطق شین قرار گرفته و همراه با کلاه روی سر بـه طرز خاصی بسته مـیشده است.
از مـیان لباس های کُردی مـی توان بـه لباس اورامـی اشاره کرد، این لباس اصیل ترین لباسی هست که درون تمام نقاط کردستان از آن استفاده مـی شود و جزو تنـها لباس های ایرانی هست که اصالت خود را حفظ کرده است.
لباس کُردی جزیی از فرهنگ منطقه کردستان است
فرزانـه فرج اللهی، کارشناس صنایع دستی اداره کل مـیراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کردستان درون گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویـان ایران(ایسنا)منطقه کردستان، اظهار کرد: لباس کُردی جزیی از فرهنگ منطقه کردستان هست که از قدمت زیـادی برخوردار است.
وی افزود: درون حال حاضر لباس کُردی سورانی و سقزی درون منطقه کردستان بیشترین استفاده را دارد.
فرج اللهی عنوان کرد: لباس های زنانـه بیشتر از جنس حریر، تور، مخمل و ساتن بوده کـه با پولک دوزی، سرمـه دوزی، سنگ دوزی، ملیله دوزی، منجوق دوزی و … آراسته مـی شوند.
وی اعلام کرد: پارچه بخشی از لباسهای مردانـه نیز از جنس مَرز (مرغوز) کـه نوعی پشم حیوان هست بوده کـه خاستگاه آن منطقه آرمرده بانـه و هورامان هست و بعد از طی مراحل مختلف پشم ریسی و نخ ریسی و … آماده استفاده مـی شود.
کارشناس صنایع دستی اداره کل مـیراث فرهنگی و گردشگری کردستان درون ادامـه بیـان کرد: بـه دلیل زیبایی و تنوع زیـاد پارچههای لباس کُردی، طی سالهای اخیر استفاده از لباس کُردی بیشتر شده هست و درون عروسیها این مسئله بیشتر نمود دارد.
وی با بیـان اینکه طی سالیـان اخیر کیفیت پارچهها نیز بسیـار خوب شده است، تصریح کرد: با توجه بـه این مسئله و همچنین اینکه درون حال حاضر پارچهها با زیورآلات نیز ادغام شده اند و تنوع بیشتری پیدا کرده اند، استقبال از لباس کُردی نیز بـه مراتب بیشتر شده است.
فرج اللهی خاطرنشان کرد: بـه دلیل استقبال بیشتر جوانان منطقه از لباس کُردی، بـه تبع آن مشاغلی همچون کُردی دوزی، ملیله دوزی، پولک دوزی، منجوق دوزی و … نیز درون استان بیشتر شده است.
وی درون پایـان یـادآور شد: حدود ۸۰ درصد از صدور کارت و پروانـهب و کار این اداره مربوط بـه کُردی دوزی و دوخت لباس های کُردی زنانـه و مردانـه است.
لباس “کردی سورانی” و “سقزی” از اصلیترین لباسهای منطقه کردستان
همچنین زری جلوزانی، یکی از خیـاطان کُردیدوز شـهر سنندج درون گفتوگو با خبرنگار ایسنای کردستان، اظهار کرد: از ۲۰ سال پیش کار خیـاطی لباسهای کُردی را انجام مـیدهم کـه این کار را با گذراندن دورههای خیـاطی درون آموزشگاه و دورههای آزاد دیگر یـاد گرفتهام.
به گفته خودش درون این مدت کـه به کار خیـاطی مشغول بوده بالغ بر ۱۰ شاگرد تربیت کرده هست که درون حال حاضر آنـها هم مشغول خیـاطی هستند.
جلوزانی، اصلیترین لباس های منطقه کردستان را لباس کُردی سورانی و سقزی بیـان مـیکند کـه در حال حاضر بـه دلیل درخواست خود مشتریها مدلهایی نیز بـه آن اضافه مـیشود.
وی ادامـه مـیدهد: نسبت بـه ۱۰ سال استفاده مردم منطقه از لباسهای کُردی بیشتر شده هست و دلیل این مسئله مـیتواند زیبایی و تنوع پارچههای حال حاضر باشد.
این خیـاط سنندجی درون پایـان یـادآور شد: هرچند کـه خودم بیشتر دوختن لباس کُردی را مـی پسندم اما طی سالیـان اخیر مدل های متنوعی بـه بازار آمده و سلایق مشتریـان نیز تغییر کرده است، بـه همـین دلیل برخی از مدلهای کنونی بـه تاثیر از مدلهای غربی برگرفته شده است.
لباس کُردی مطابق باورهای شرع مقدس دین اسلام است
لباس کُردی کـه در تنوع بـه سان گلهای رنگارنگ بهاری مـیباشد، این امتیـاز را دارد کـه بسیـار پوشیده بوده و مطابق باورهای شرع مقدس دین اسلام پدید آمده است.
از دیگر نکات حائز اهمـیت نیز مـیتوان بـه منطبق بودن این لباس با ویژگیهای جغرافیـایی خاص منطقه و سردسیری بودن استان کردستان اشاره کرد کـه از آن جمله مـیتوان بـه وجود کلاههای نمدی، سهروین یـا سربند (نوعی پارچه کـه به دور سر مـی پیچند)، پشتوین یـا شمال کمر، چهتفه (بافتهای استوانـهای مورد استفاده به منظور ساق پاها)، قولوانـه یـا قولبند (ساق بند دستها) و چارکه نوعی شنل زنانـه اشاره کرد کـه همـه این موارد جهت حفاظت از سرما و گرفتار نشدن بـه بیماریهای سینوزیت و یـا امراض کلیوی و … مورد استفاده قرار گرفته است.
اکنون بسیـار نیکوست کـه این لباس زیبا را کـه هم محجب بوده و هم با فرهنگ بومـی منطقه کردستان سازگار هست بیشتر بـه کار ببریم و اجازه ندهیم مدلهای غربی و ایی را کـه با فرهنگ و شرع مقدس دین اسلام سازگاری ندارند، درون منطقه رواج پیدا کنند.
منبع: sharnews.com
[طرح پولک دوزی روی لباس محلی طرح پولک دوزی لباس محلی]
نویسنده و منبع | تاریخ انتشار: Thu, 02 Aug 2018 01:34:00 +0000